Beleef de donkerte
Nergens is de duisternis zo puur te ervaren dan in Noardwest Fryslân. Bij helder weer is de Melkweg of zelfs het Noorderlicht duidelijk te zien. Veel ondernemers in het Waddengebied maken deze duisternis op uiteenlopende manieren beleefbaar. Met unieke ervaringen die niet mogen ontbreken op een bucketlist.
Mee op een bijzondere ontdekkingstocht? Beleef de donkerte vanaf het Wad op een historisch zeilschip uit Harlingen, ga kamperen onder de sterren bij Martenastate in Koarnjum of ontdek de stand van de planeten aan het plafond in UNESCO Werelderfgoed het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium in Franeker: het oudste werkende planetarium ter wereld. Al eens een nachttuin bezocht? Ontdek het in stilte.
De highlights in het donker
-
Sterren kijken op het plafond
Het zonnestelsel in huis. Aan het plafond van de woonkamer van een prachtig grachtenhuis in Franeker bevindt zich het oudste nog werkende planetarium ter wereld. Dit nauwkeurig bewegend model van het zonnestelsel werd tussen 1774 en 1781 gebouwd door de Friese wolkammer Eise Eisinga en behoord tot UNESCO Werelderfgoed.
-
Een etmaal op het Wad
Een etmaal op het wad: zeilen, droogvallen, wandelen, eten en slapen onder de sterrenhemel op het wad!
-
Bezoek eens een nachttuin
De nacht bruist van het leven!
In de nacht komen veel dieren en planten tot leven. Donkerte is voor deze ‘nachtbrakers’ een levensvoorwaarde. Toch is het bestaan van deze bijzondere dieren en planten niet of nauwelijks bekend bij mensen. Daarmee is ook onbekend waarom juist het donker van de nacht voor deze soorten zo belangrijk is. Nachtsoorten hebben het in aantallen en variatie moeilijk door de oprukkende lichtvervuiling. Ze hebben veilige, donkere en voedzame plekken nodig om te leven. In Noardwest Fryslân hebben we drie nachtuinen.
-
Droogvallen onder de sterren
De Waddenzee is een ongerept stuk Nederland. Hier is de nacht nog écht donker, zeker op zee, zodat het de ideale plek is om de sterrenhemel te bewonderen. Onder uitleg van een ervaren sterrenkundig bekijken we samen de nachtelijke hemel en zie je de sterren in hun volle,
fonkelende glorie. -
Ga opzoek naar het noorderlicht
Normaal gesproken moet je hiervoor naar Scandinavië afreizen maar het noorderlicht is steeds vaker zichtbaar in Nederland. Althans, op plekken waar weinig lichtvervuiling is.
Mag jij drie keer raden waar dat het geval is. Juist: het Waddengebied! Bij Koehool, Zwarte Haan en Roptazijl heb je het beste zicht op het prachtige noorderlicht. Het noorderlicht laat zich nooit voorspellen. Je moet écht mazzel en vooral ook geduld hebben. Een app downloaden zoals My Aurora Forecast of AuroraNotifier kan ook helpen.
Dit zijn de nachttuinen in Noardwest
ZIN IN...een mini-sabbatical - 2 dagen Donkerte & sterren kijken in Noardwest Fryslân
Deze mini-sabbatical staat in het teken van donkerte: het opnieuw leren kijken, luisteren en verwonderen zodra het licht dooft.
Dag 1: Franeker – van kosmos naar klei
Franeker is een stad die je laat vertragen. Overdag geworteld in de Friese klei, ’s avonds verbonden met het oneindige heelal. Nergens komt dat zo mooi samen als hier, waar al meer dan 240 jaar de planeten hun vaste banen volgen in het UNESCO Werelderfgoed Koninklijk Eise Eisinga Planetarium.
Begin je sabbatical in het hart van Franeker met een bezoek aan het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium. In de voormalige woonkamer van Eisinga ontdek je hoe één man, gedreven door nieuwsgierigheid en vakmanschap, het universum tastbaar maakte. De beweging van de planeten herinnert eraan dat alles zijn eigen tempo heeft – een mooie gedachte om mee te nemen de komende dagen.
Route tip: Stap op de fiets voor de fietsroute ‘Het verhaal van Eise Eisinga’, gebaseerd op de wandeling die hij dagelijks maakte. De route voert je langs het open terpenlandschap richting Dronryp, het dorp waar Eisinga werd geboren. Onderweg ervaar je de ruimte en stilte die Noardwest Fryslân zo bijzonder maken.
Lunch: Strijk neer bij Theetuin Peins, een groene oase waar huisgemaakte taarten, thee en kleine gerechten worden geserveerd tussen bloemen, fruitbomen en bijen. Een plek waar de tijd even oplost.
In de namiddag keer je terug naar Franeker om boodschappen te doen voor het diner. Daarna reis je door naar Wier, waar je overnacht op Minicamping Brinkhoeve. Hier kook je zelf met streekproducten en eet je terwijl de avond langzaam valt.
Stilteplek: Zodra de schemering inzet, bezoek je de Nachttuin in Wier. In deze speciaal ingerichte tuin draait alles om donkertebeleving: vertraagd wandelen, luisteren naar nachtgeluiden en omhoog kijken naar een sterrenhemel die hier nog écht donker is. Zonder straatverlichting, zonder haast – alleen jij en de nacht.
Overnachten: Minicamping Brinkhoeve, midden in het open landschap, waar stilte geen afwezigheid is maar een ervaring.
Dag 2: Firdgum – verhalen onder een donkere hemel
Na een rustige nacht begin je de dag in Firdgum, een terpdorp waar landschap en geschiedenis nauw met elkaar verweven zijn. Parkeer bij TOP Firdgum en laat de auto staan: vandaag verken je dit gebied te voet.
Bezoek het Yeb Hettinga Museum met het Zodenhuis. In dit museum ontdek je het leven op en rond de terpen, de kracht van het oude kustlandschap en de verhalen van bewoners die eeuwenlang met de elementen leefden. Het verleden voelt hier dichtbij en aards, een mooi contrast met de kosmos van gisteren.
Routetip: Rondwandeling Firdgum – Koehool | Klooster Claercamppad. Dit pad volgt oude kloostersporen door een wijds en stil landschap richting de zeedijk. De horizon is groot, de lucht lijkt hier altijd in beweging. Juist deze openheid maakt het gebied zo geschikt voor sterren kijken zodra de avond valt.
Lunch: Bij Friezinn Westhoek geniet je van een lunch met lokale producten. Deze plek is niet alleen een fijne rustplek overdag, maar ook bekend om de Nachttuin, waar aandacht is voor duisternis, biodiversiteit en verstilling.
Geluksplek: Neem na de lunch plaats op de dijk bij Koehool. Kijk uit over het Wad, voel de wind en ervaar hoe leegte hier ruimte schept in je hoofd. Wanneer de zon ondergaat en het licht langzaam verdwijnt, wordt zichtbaar wat overdag verborgen blijft. In Noardwest Fryslân is de nacht nog echt donker, en de sterren nog verrassend dichtbij.
